Waarom worden zonnepanelen beboet? Een kafkaiaans energiebeleid

Wat begon als een routinevraag in het Vlaams Parlement, ontpopte zich tot een kafkaiaanse klacht over duurzame energie en bureaucratische frustration frustratie. Andries Gryffroy (N-VA) richtte zich tot minister van Energie Bonte met een scherpe kritiek: waarom worden 19.000 gezinnen bestraft omdat ze hun solar panels zonnepanelen niet aangemeld hebben? Volgens hem is het systeem volledig confusing verwarrend — laadpalen moeten wel worden geregistreerd, maar worden niet beboet, terwijl kleine stekkerpanelen onder 800 watt bij digitale meters helemaal geen melding vereisen. Die tegenstrijdigheden maken dat burgers simpelweg niet weten wat van hen wordt verwacht.

De meldprocedure zelf is een administratieve nachtmerrie, zo stelt Gryffroy. Huishoudens moeten technische gegevens verzamelen die vaak alleen de installer installateur of een onderaannemer heeft — zoals het vermogen van de omvormer, het type panelen, het keuringsorganisme, en bij batterijen zelfs de capaciteit. Elk dossier kost gemiddeld 120 euro aan paperwork administratieve kosten. En dan is er nog het morele dilemma: wie er geen voordeel uit haalt, bijvoorbeeld omdat zijn digitale meter geen terugdraaiend tarief toelaat, vraagt zich terecht af: why waarom zou ik het doen?

Minister Bonte erkende het probleem, maar plaatste het in perspectief. Van de 1 miljoen geregistreerde zonnepanelen in Vlaanderen is het aantal niet-aangemelde installaties relatief klein — maar still toch te hoog. Hij benadrukte dat het om ‘administratieve sancties’ gaat, geen klassieke boetes, en dat de 25.000 mogelijke gevallen niet automatisch betekenen dat er 25.000 sancties volgen. Zijn doel? Naar nul sancties werken. Elke extra barrier drempel die duurzaamheid belemmert, is er één te veel. Zijn plan: sensibilisering, vereenvoudiging én overwegen of keurders zelf de melding kunnen doen.

Er heerst brede politieke consensus dat het systeem moet veranderen. Tom Ongena (Anders.) noemde het beleid een ‘penalty boetebeleid’ dat Fluvius financiert op kosten van gewone mensen. Dries Devillé (Vlaams Belang) prees de N-VA voor het aankaarten van het probleem, terwijl Robrecht Bothuyne (cd&v) herinnerde aan zijn eerdere waarschuwing. De kern van de kritiek: waarom moeten consumenten een complexe procedure volgen terwijl er al een keurder langskomt? Gryffroy gaat verder: hij zal een voorstel van decreet indienen om mensen met digitale meters en zonnepanelen definitief te bevrijden van de fraude-verdenking.

Het signaal is duidelijk: het duurzame energiesysteem moet toegankelijker worden. Als de overheid wil dat mensen investeren in duurzame energie, dan moet de process aanmelding geen straf worden. De voorstellen — van vereenvoudiging tot automatische registratie via keurders — zijn logisch, maar ook dringend. Want hoe langer het duurt, hoe meer vertrouwen er verloren gaat in een beleid dat juist moet encourage aanmoedigen, niet ontmoedigen.