Polska i nowe zasady wojny: prezydent podpisał ustawę o surowszych zbrojnych sankcjach

W środę prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę, która otwiera drogę do ratification ratyfikacji kluczowych amendment poprawek do Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego. To krok o daleko idących konsekwencjach dla międzynarodowego prawa humanitarnego — i dla roli Polski w jego egzekwowaniu. Poprawki rozszerzają jurysdykcję Trybunału w sprawach zbrodni wojennych, likwidując dawniej istniejące lukierowane wyjścia dla państw, które chciały uniknąć odpowiedzialności za działania na własnym territory terytorium.

Jedna z trzech rezolucji, pierwotnie zaproponowana przez Norwegię, usuwa przejściowy przepis pozwalający państwom na wstrzymanie się przez siedem lat od sądzenia za zbrodnie wojenne popełnione przez swoich obywateli. Jak podkreśla MSZ, od 2002 roku nikt — poza Ukrainą w 2024 roku — nie skorzystał z tego mechanizmu. Był to, jak piszą autorzy ustawy, tactical taktyczne ustępstwo z czasów negocjacji, dziś już nieaktualne. Jego usunięcie to symboliczny, ale istotny sygnał: nikogo nie powinno się wyłączać z odpowiedzialności za zbrodnie wojenne.

Rezolucja belgijska z 2017 roku doprecyzowuje, co uważa się za niedopuszczalne środki walki. Do katalogu zakazanych dodano trzy konkretne przypadki: broń biologiczną, broń z odłamkami niemożliwymi do wykrycia w ciele, oraz lasery celowo niszczące wzrok. To nie abstrakcyjne normy — to humanitarian humanitarne zabezpieczenia mające chronić ludność cywilną przed specyficznie okrutnymi formami przemocy. MSZ ocenia, że rozszerzenie jurysdykcji MTK w tym zakresie może znacząco poprawić los ofiar konfliktów zbrojnych, bez względu na ich skalę czy character charakter.

Trzecia zmiana, inicjatywa Szwajcarii, dotyczy konfliktów niemających charakteru międzynarodowowego — czyli wojen domowych, powstania, walki partyzanckiej. Od teraz celowe wykorzystywanie głodów jako broni — pozbawianie cywilów żywności i podstawowych środków do życia — zostaje jawnie zakwalifikowane jako zbrodnia wojenna. To rozszerzenie definicji, które odzwierciedla rzeczywistość współczesnych konfliktów, gdzie blokady i siege oblężenia często stają się strategią wojenną. Polska, ratyfikując tę poprawkę, wyraźnie stwierdza: nawet w wojnie nie ma miejsca na okrucieństwo.

Ostateczne wejście ustawy w życie nastąpi po upływie 14 dni od jej ogłoszenia. Wtedy prezydent będzie mógł oficjalnie ratyfikować poprawki. Decyzja ta, choć formalna, ma głęboki wymiar symboliczny: potwierdza, że Polska traktuje międzynarodowe prawo humanitarne poważnie — i że nie wyłącza siebie z odpowiedzialności. Jak podkreślono w uzasadnieniu, stosowanie takich środków walki nigdy nie było i nie będzie dopuszczalne — nawet na własnym soil tłumie.