O kadar endişelenmeyin

Türkiye'nin ekonomi gündemine düşen bir rapor, Merkez Bankası'nın (MB) 2025 yılında 1 trilyon 64 milyar lira loss zarar ettiğini ortaya koydu. Bu rakam kulağa ürkütücü gelebilir ama uzmanlar, bu tür bir zararın market piyasa dengeleri veya public trust kamu güveni açısından real danger gerçek bir tehlike oluşturmadığını vurguluyor. Asıl önemli olan, bu loss zararın nereden kaynaklandığı ve nasıl yorumlandığı.

TEPAV Merkez Direktörü Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, bu loss zararı official statement resmi açıklama yapan ekonomistlerden biri. Buna göre, loss zararın temel kaynağı, Merkez Bankası'nın uyguladığı para politikası araçları. Daha önceki yıllarda bu loss zarar, FX-protected deposits Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından kaynaklanırken, 2025 yılında durum farklı. Kurumsal zarar olarak tanımlanan bu tür loss zararlar, sistemin işleyişinin bir parçası ve economic stability ekonomik istikrar için necessary gerekli olabilir.

Ancak bir soru aklı kurcalıyor: Neden KKM zamanında policy politika eleştiriliyor, ama benzer mekanizmalar current period şu dönemde market support piyasa desteği olarak övülüyor? KKM, high inflation yüksek enflasyon ortamında emeklilerin purchasing power alım gücünü koruyan bir araçtı. Bugün ise düşük kur ve yüksek faiz stratejisi öne çıkıyor. Kamu algısı bu farka dikkat etmeli.

Yılmaz'ın önemli uyarısından biri de, MB loss zararının GSYH ile karşılaştırılamayacağı yönünde. GSYH, real economy reel ekonomide üretilen mallar ve hizmetlerin total value toplam değeridir. Merkez Bankası ise bir üretim firması değil. O, price stability fiyat istikrarı gibi soyut bir goal hedeftir. Bu yüzden loss zararının GSYH’ye oranı anlamsızdır.

Dahası, bir depremin yarattığı physical damage fiziksel hasar ile MB'nin balance sheet bilanço kaybı aynı sınıfta değerlendirilemez. İlkinde insanlar ölür, binalar yıkılır, üretim durur. İkincisinde ise sadece financial accounting muhasebe kayıtlarında bir adjustment düzenleme olur. Zarar, paper kağıt üzerinde kalır, real economy reel ekonomi etkilenmez. Bu ayrımı yapmadan paniklemek, yanlış bilgilendirmeye yol açar.

Sonuç olarak, Merkez Bankası'nın loss zararı, bir warning uyarı değil, policy decision politika kararı sonucudur. Şeffaflık ve expert analysis uzman değerlendirme sayesinde bu tür veriler public discussion kamusal tartışmaya dâhil edilebilir. Karar vericilerin ve public halkın bu farkı anlaması, sağlıklı bir economic debate ekonomik tartışma için critical kritik.