Verem savaş dispanserleri kapanma riskiyle karşı karşıya
Sağlık Bakanlığı’nın tüberküloz savaş dispanserlerini kapatmayı planladığı yönündeki iddialar, sahada yıllardır bu hastalığa karşı mücadele veren tıbbi uzmanlar ciddi şekilde endişe . Türkiye genelinde 170 verem dispanserinin hizmet verdiğini belirten hekimler, bu birimlerin kapatılması durumunda tanıdan tedaviye kadar tüm süreçlerin aksama ve birikmiş deneyim kaybolacağına dikkat çekiyor.
Tüberküloz hâlen dünyanın en ölümle sonuçlanan bulaşıcı hastalıklarından biri. Küresel tedavi programları sayesinde 2000–2024 arasında yaklaşık 83 milyon hayat kurtarma . Türkiye’de Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı da başarılı şekilde yürütülüyor. Tanı ve tedavi hizmet ücretsiz sunuluyor. 2005’te 20 bin 535 olan hasta sayısı, 2024’te 9 bin 27’ye düştü. Bu başarının kalbinde ise dispanserler var.
Uzmanlara göre bu merkezler yalnızca tedavi değil, aynı zamanda hasta takibi , temaslı taramaları ve koruyucu tedavilerin yönetimi için kritik bir altyapı. Dispanserlerin kaldırılması, kontrolsüz bir süreç başlatacaktır: "Bu yapı ortadan kalkarsa, ‘kim yaparsa yapsın’ anlayışıyla sağlık hizmeti verilecek. Kimse sorumluluk almaz. Kimsenin tüberküloz bilgisi yeterli olmaz," diyorlar.
Bir başka ciddi risk ise uzman hekimlerin göçü. Düşük maaşlar nedeniyle bin sertifikalı uzmandan yalnızca 60’ı hâlâ dispanserde çalışıyor. Aile hekimliğine geçenler gelir olarak ayda 50-100 bin lira fazla kazanabiliyor. Bakanlık, boşalan pozisyonlarda başka birimlerden hekim çekme . Bu durum ise sistemdeki deneyimli kaliteyi zayıflama .
Ayrıca dispanserler, hastalığın izlenmesi için güçlü bir veri ve raporlama sistemi yürütüyor. Akciğer harici vakalarda tanı güçlüğü olduğundan dispanserler hastanın 'yakasına yapışıyor'. Hatta bazı profesör yanlış tedavi reçetelerini dahi engelleme edip düzeltiyorlar. Uzmanlar, bakanlığın hem bu yapıyı koruma hem de hekimleri ekonomik olarak desteklemesi gerektiğini vurguluyor.
Bu dispanserler sadece tedavi değil, aynı zamanda toplumsal izleme toplumun sağlık haritasını çıkarmak için var. Kapatırsanız, bir salgın başladığında ilk fark eden kim olacak?
Devlet bir yandan sağlık harcamalarını kısıtlıyor, diğer yandan da başarılı bir program programı kapatıyor. Mantık çelişki içinde.
9 bin hasta için 170 merkez var. Bu oran çok mu yüksek ki? Düşük maliyetle yüksek etki alan bir sistem. risk nasıl hesaplanıyor acaba?
DSÖ, tüberkülozu en ölümcül bulaşıcı hastalık olarak tanımlama tanımlıyor. Biz burada önlem önlemleri azaltıyoruz. Karamsar olmaya başlıyorum.
Dispanserdeki hekimler özel eğitim almış. Üniversitelerde bu bilgiyi aktaracak öğretim üyesi sayısı yeterli değil. Boşluk nasıl doldurulacak?
Hekimlerin maaşını artırma artır, baskı yapma, görev yerini değiştirme. Basit çözümler var ama karar yok.