1/5 và thách thức 'việc làm tử tế' trong thế giới đang thay đổi
Vào ngày 1/5, khi nhiều quốc gia kỷ niệm labor , thông điệp không còn chỉ gói gọn trong khẩu hiệu đòi hỏi ngày làm việc 8 giờ như thời kỳ cuối thế kỷ XIX. Thay vào đó, ngày lễ mang một trọng tâm sâu sắc hơn: con người phải là trung tâm của mọi hệ thống work . Trong bối cảnh toàn cầu đối mặt với biến đổi khí hậu, áp lực mental , và làn sóng chuyển đổi số, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) khẳng định rằng an toàn và sức khỏe lao động – cả thể chất lẫn tinh thần – vẫn là thách thức nghiêm trọng. Chỉ khi môi trường environment thực sự an toàn, bền vững, thì sự phát triển kinh tế mới không làm tổn thương con người.
Theo ILO, có đến khoảng 15% người trưởng thành trong độ tuổi lao động phải chịu đựng tình trạng kiệt sức và căng thẳng kéo dài, nhưng phần lớn chưa được công nhận hay hỗ trợ đúng mức. Rủi ro không chỉ đến từ tai nạn hay điều kiện vật lý, mà còn từ bạo lực, quấy rối, bất ổn việc làm, hay cường độ công việc quá cao. Biến đổi khí hậu cũng gia tăng áp lực: mỗi năm, 2,41 tỷ lao động phải làm việc trong điều kiện nắng nóng, đẩy nguy cơ bệnh nghề nghiệp lên cao và gây thiệt hại kinh tế ước tính 361 tỷ USD nếu không có biện pháp bảo vệ kịp thời.
Thị trường lao động toàn cầu đang trong cơn biến động mạnh mẽ. Dù tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu ở mức 4,9%, khoảng trống việc làm lại lên tới 408 triệu người – những người muốn làm việc nhưng không thể tiếp cận cơ hội. Hơn half lực lượng lao động thế giới làm việc trong khu vực phi chính thức, nơi thiếu an sinh xã hội và bảo vệ pháp lý. Trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cấu trúc nghề nghiệp: các công việc lặp lại có nguy cơ biến mất, trong khi kỹ năng digital và khả năng thích nghi trở thành yêu cầu sống còn.
Tại Việt Nam, hơn 35% tổng việc làm có liên quan đến chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó hơn 76% phụ thuộc vào nhu cầu nước ngoài – cho thấy sự hội nhập sâu nhưng cũng dễ tổn thương trước cú sốc kinh tế. ILO kêu gọi các quốc gia theo đuổi khái niệm decent work : bền vững, công bằng, có quyền lợi và an sinh xã hội. Như Tổng Giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo cảnh báo, thiếu decent work sẽ làm suy yếu gắn kết xã hội và khả năng phục hồi. Hội nghị Lao động quốc tế sắp tới sẽ là nơi định hình các ưu tiên chính sách cho tương lai lao động – nơi con người không bị bỏ lại phía sau.
Chiến lược Toàn cầu về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp (2024–2030) đặt mục tiêu tăng cường hệ thống chính sách và ứng phó với các rủi ro mới – từ công nghệ đến biến đổi khí hậu. Mô hình làm việc linh hoạt như remote work mang lại tiện ích nhưng cũng làm mờ ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân, đặt ra thách thức mới về protection người lao động. Cuối cùng, khi tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ xã hội, và khi mỗi người lao động đều có thể làm việc với phẩm giá, thì thị trường lao động mới thực sự trở thành nền tảng cho phát triển bền vững.
Mình thấy sustainable phát triển bền vững không chỉ là khẩu hiệu, mà cần hành động cụ thể từ doanh nghiệp đến chính sách.
Làm việc từ xa tiện thật, nhưng nếu không quản lý tốt, ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân dễ bị xóa nhòa.
Con số 76% việc làm phụ thuộc nhu cầu nước ngoài ở Việt Nam thật đáng suy nghĩ. Bao giờ ta mới chủ động được thị trường nội địa?
Tâm lý lao động bị bỏ quên quá lâu. Cần có chăm sóc sức khỏe tinh thần trong chính sách an sinh.
Chuyển đổi số là tất yếu, nhưng đào tạo lại lao động thì ai lo? Đừng để người yếu thế bị bỏ lại.
361 tỷ USD thiệt hại vì nắng nóng – con số này đáng báo động hơn nhiều người nghĩ.
Việc làm tử tế nghe hay, nhưng thực tế ở nhiều xí nghiệp vẫn là tăng ca, áp lực, không hợp đồng chính thức.
Hy vọng hội nghị ILO sắp tới không chỉ là nói suông, mà có cam kết hành động thật sự protection bảo vệ người lao động.