Chuyển dịch lao động: Từ tạo việc làm đến chạy đua năng suất

transition Chuyển dịch kinh tế không còn là viễn cảnh tương lai — nó đang định hình lại labor thị trường lao động ngay lúc này. Khi digital kinh tế số và green kinh tế xanh trở thành trục phát triển, lao động không còn là yếu tố bị động mà trở thành trung tâm của tăng trưởng. Hà Nội đã nhìn thấy trend xu hướng này sớm, điều chỉnh chiến lược để biến con người thành động lực năng suất, thay vì chỉ là con số. Kết quả? Năm 2025, thành phố tạo được khoảng 222.000 job việc làm mới, vượt 131,36% kế hoạch — một tín hiệu tích cực, nhưng cũng chỉ là khởi đầu.

unemployment Tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị giảm xuống còn 2,14%, dưới mục tiêu đề ra, trong khi số người claim hưởng bảo hiểm thất nghiệp giảm 22,72% so với cùng kỳ. Những con số này phản ánh nền kinh tế đang hấp thụ lao động tốt hơn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: chất lượng lao động đã theo kịp chưa? Như việc sinh viên Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội được train đào tạo trên dây chuyền hiện đại — hình ảnh đầy hứa hẹn, nhưng liệu có bao nhiêu cơ sở giáo dục và doanh nghiệp đang làm được như vậy? Mục tiêu đến 2030, đạt 75–80% lao động qua đào tạo, trong đó 55–60% có certificate bằng cấp, chứng chỉ, là tham vọng lớn — đòi hỏi chuyển đổi không chỉ về quy mô mà còn về quality chất lượng.

Thành phố kỳ vọng năng suất lao động tăng 7–9,5% mỗi năm — mức cao chưa từng có. Để đạt được, không thể chỉ trông chờ vào đào tạo truyền thống. Lao động cần adapt thích nghi nhanh với technology công nghệ như dữ liệu lớn, chuỗi khối, điện toán đám mây và Internet vạn vật. Nhưng thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp vẫn phải đào tạo lại nhân sự, vì kỹ năng số và kỹ năng “xanh” còn thiếu. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp đang hiện hữu — và nếu không thu hẹp, nguy cơ “lệch pha” cung - cầu sẽ làm chậm cả nền kinh tế.

Hà Nội đang hành động: tích hợp trí tuệ nhân tạo vào chương trình dạy nghề, đẩy mạnh hợp tác doanh nghiệp - nhà trường, và hiện đại hóa hệ thống information thông tin lao động. Mục tiêu là xây dựng cơ sở dữ liệu chuẩn hóa, số hóa, liên thông — để dự báo nhu cầu nhân lực chính xác hơn, giảm tình trạng vừa thừa vừa thiếu. Nếu thành công, hệ thống này sẽ trở thành đòn bẩy giúp phân bổ lao động hiệu quả. Nhưng chuyển đổi không chỉ là công nghệ hay dữ liệu — đó là cả một hệ sinh thái phải vận hành đồng bộ, từ chính sách đến người lao động.

Mục tiêu đến 2030 có 300.000 doanh nghiệp hoạt động ổn định là tham vọng lớn, nhưng cũng là áp lực. Cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng intense gay gắt, cả trong nước lẫn quốc tế. Bên cạnh đó, mở rộng social bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế đến 60%, 50% và 98% dân số không chỉ là vấn đề an sinh — mà là nền tảng cho một thị trường lao động stable ổn định và bền vững. Bởi lẽ, không có sự an toàn, sẽ không có động lực đổi mới. Và không có sự phối hợp giữa giáo dục, doanh nghiệp và chính sách, thì mục tiêu năng suất cao chỉ là kỳ vọng trên giấy.