Phục hồi mong manh: Khi tăng trưởng chỉ là bóng ma của lạm phát

Khi nền kinh tế lớn nhất thế giới vừa có dấu hiệu phục hồi nhẹ trong tháng 4, một cơn sóng lạm phát mới đã bắt đầu cuộn trào, đe dọa xóa sổ mọi niềm tin tăng trưởng. Dù chỉ số ngành dịch vụ của S&P Global tăng lên 51,3 điểm – mức trên ngưỡng growth tăng trưởng – thì niềm vui lại ngắn ngủi. Bởi đà phục hồi này phần lớn đến từ nỗi fear sợ hãi người tiêu dùng và doanh nghiệp trước nguy cơ thiếu hụt hàng hóa do căng thẳng với Iran, chứ không phải từ nhu cầu thực sự. Trong khi đó, lĩnh vực sản xuất ghi nhận chỉ số vọt lên 54 điểm, cao nhất gần 4 năm, nhưng đằng sau con số ấn tượng ấy là cảnh tranh nhau đặt hàng tích trữ.

Giá cả đang tăng với tốc độ accelerating tăng tốc chưa từng thấy trong nhiều tháng. Hàng hóa nguyên vật liệu ghi nhận tỷ lệ lạm phát cao nhất trong 10 tháng, còn giá bán dịch vụ chạm mức cao nhất 45 tháng. Nhiều doanh nghiệp mô tả hiện tượng mua sắm ồ ạt như một làn sóng hoảng loạn – cụm từ từng quen thuộc trong thời kỳ đại dịch. Nhu cầu tăng không phải vì tiêu dùng mạnh, mà vì người ta lo thiếu hụt và giá sẽ còn leo thang.

Ngành du lịch và lữ hành – đầu tàu của consumer người tiêu dùng chi tiêu – gần như dậm chân tại chỗ. Doanh số dịch vụ tài chính, tour du lịch, hay các sản phẩm không thiết yếu đều dậm chân. Chuyên gia Eugenio Aleman chỉ rõ: phần lớn thu nhập giờ đây bị nuốt chửng bởi chi phí xăng dầu. Khi spending chi tiêu bị thu hẹp vào nhu yếu phẩm, nền kinh tế khó có thể bứt phá. Sức cầu yếu khiến doanh nghiệp mới chỉ nhận được ít new business đơn hàng mới, dù sản xuất có phần khởi sắc.

Dù công cụ GDP Now của Fed Atlanta ước tính tăng trưởng quý 1 đạt 1,2%, cao hơn mức 0,5% của quý trước, triển vọng vẫn mờ nhòe. Chris Williamson từ S&P Global cảnh báo: nền kinh tế đang struggling chật vật để đạt mức tăng trưởng 1% mỗi năm. Khu vực dịch vụ – chiếm phần lớn lao động – lại đang trở thành lực cản. Tín hiệu tích cực tháng 4 có thể chỉ là temporary tạm thời, nếu xung đột địa chính trị không hạ nhiệt và lạm phát tiếp tục trồi lên. Người tiêu dùng và doanh nghiệp đang chờ đợi – trong im lặng – xem liệu cơn bão có đi qua, hay sẽ ập xuống mạnh hơn.