Việt Nam xây trung tâm tài chính quốc tế: Hứa hẹn hay chỉ là giấc mơ lớn?

Trong làn sóng toàn cầu hóa tài chính, Việt Nam đang từng bước tham gia cuộc chơi với tham vọng xây dựng center Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh như một điểm đến mới của dòng vốn toàn cầu. Yêu cầu từ Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng về việc khẩn trương đưa trung tâm vào vận hành cho thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ — nhưng cũng đặt ra một câu hỏi lớn: liệu hệ thống tài chính trong nước đã sẵn sàng cho một bước nhảy vọt về infrastructure hạ tầng, thể chế và công nghệ? Không chỉ là nơi giao dịch, trung tâm này được kỳ vọng trở thành một hệ sinh thái tài chính hiện đại, nơi các ngân hàng trong nước có thể kết nối trực diện với các định chế quốc tế, từ đó mở ra không gian phát triển mới — nhanh hơn, linh hoạt hơn, và minh bạch hơn.

Một trong những động lực chính đang thúc đẩy làn sóng dịch chuyển này là việc nhiều ngân hàng lớn như MB, TPBank bắt tay vào lập ngân hàng con trong khuôn khổ Trung tâm Tài chính quốc tế. Theo Nghị quyết 222, các ngân hàng con này sẽ hoạt động tương tự ngân hàng thông thường nhưng với cơ chế đặc biệt: giao dịch chủ yếu bằng foreign currency ngoại tệ, được hưởng ưu đãi thuế và triển khai các dịch vụ tài chính phức tạp. TPBank đã dành 3.000 tỷ đồng làm vốn điều lệ, cho thấy sự đầu tư nghiêm túc. Tổng Giám đốc Nguyễn Hưng nhấn mạnh: các dịch vụ mới như chuyển đổi ngoại tệ dễ dàng, đầu tư ra nước ngoài hay cơ chế thử nghiệm công nghệ chính là lợi thế cạnh tranh mà ngân hàng trong nước lâu nay chưa thể tiếp cận.

Tuy nhiên, con đường không trải hoa hồng. Để được cấp phép, ngân hàng phải đáp ứng các điều kiện khắt khe như có 5 năm lợi nhuận liên tiếp, tổng tài sản từ 10 đến 20 tỷ USD, hoặc được xếp hạng tín nhiệm cao bởi tổ chức quốc tế. Với quy định này, không phải ai cũng đủ tư cách tham gia — điều đó vừa là rào cản, vừa là cơ hội để nâng tầm chất lượng. Ở cấp độ công nghệ, áp lực cũng không nhỏ. Như ông Đỗ Tuấn Anh từ 9Pay phân tích: nếu giao dịch truyền thống mất 24–48 giờ với phí chuyển đổi lên tới 0,3%, thì blockchain có thể rút ngắn thời gian xuống còn vài phút và chi phí chỉ 0,1 USD cho mỗi triệu USD giao dịch. Đây không còn là tương lai — mà là yêu cầu sống còn để cạnh tranh với các trung tâm tài chính như Singapore hay Dubai.

Việt Nam không phải là người đi đầu, nhưng có thể là người đi đúng thời điểm. Các trung tâm tài chính lớn trên thế giới đã áp dụng sổ cái kỹ thuật số, thanh toán T+0 và sử dụng stablecoin hợp pháp. Fintech Hub tại TP.HCM, với cơ chế sandbox, đang được kỳ vọng trở thành nơi thử nghiệm những mô hình như vậy. Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, mục tiêu là kết nối fintech trong nước với các công ty toàn cầu để cùng develop phát triển sản phẩm mới. Nhưng như ông Phạm Thiện Minh từ Microsoft cảnh báo: nhà đầu tư quan tâm đến tính thanh khoản — họ cần biết rõ khi nào có thể rút vốn. Chính sách hấp dẫn là chưa đủ — minh bạch, ổn định và an toàn mới là nền tảng giữ chân dòng tiền.

Cuộc đua thu hút vốn quốc tế đang nóng lên từng ngày. Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là biểu tượng của tham vọng kinh tế, mà còn là phép thử cho năng lực điều hành và tầm nhìn dài hạn của Việt Nam. Nếu thành công, đây sẽ là bước ngoặt thay đổi diện mạo tài chính trong nước. Nhưng nếu thiếu chuẩn bị, nó có thể trở thành một khu development phát triển treo — đẹp trên giấy nhưng thiếu hơi thở thực tế. Như một chuyên gia từng nói: niềm tin không được xây bằng tuyên bố, mà bằng hành động. Và hành động bắt đầu từ những giao dịch đầu tiên trên nền tảng digital số.