Thoát nghèo bằng nội lực, an sinh bằng trách nhiệm
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã đánh dấu một bước chuyển căn bản trong tư duy reduction . Thay vì chỉ tập trung vào hỗ trợ trực tiếp để giải quyết thiếu hụt trước mắt, cách tiếp cận hiện nay nhấn mạnh việc trao quyền, nâng cao capacity và gia tăng khả năng thích ứng của người dân trước những biến động của market và hội nhập quốc tế. Điều này không chỉ thay đổi phương pháp, mà còn định lại mục tiêu: không chỉ giảm số lượng hộ nghèo, mà phải xóa bỏ core poverty .
Chương trình Mục tiêu Quốc gia (MTQG) giai đoạn 2026-2035, với ngân sách 423 nghìn tỷ đồng, đặt mục tiêu đưa tỷ lệ nghèo đa chiều ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10% vào năm 2030. Dù con số này khả thi – khi bình quân mỗi năm chỉ cần giảm 1,71% – thì natural disasters vẫn là rào cản lớn. Năm 2025, lũ lụt làm sập hàng nghìn nhà, thiệt hại hàng trăm nghìn hecta cây trồng, khiến nhiều hộ vừa thoát nghèo lại quay về vạch xuất phát, như trường hợp gia đình chị Bling Thị Bưởi ở Đà Nẵng – minh chứng rõ nét cho vulnerability dù đã có sinh kế.
Bên cạnh rủi ro từ thiên nhiên, còn có nhóm hộ nghèo không có ability do già yếu, khuyết tật hoặc bệnh tật. Cả nước có gần 100.000 hộ nghèo và hơn 100.000 hộ cận nghèo thuộc nhóm này. Tại Quảng Ngãi, gần 42% hộ nghèo rơi vào hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Với họ, thoát nghèo gần như không thể nếu thiếu sự hỗ trợ an sinh dài hạn. Chính sách trợ cấp cho người khuyết tật nặng, như gia đình anh Đinh Văn Biên, là bước đi cần thiết, nhưng chưa đủ để tạo breakthrough .
Do đó, tư duy giảm nghèo đang chuyển từ đánh giá theo results hàng năm sang đo lường theo resilience . Thoát nghèo không còn là đích đến, mà là khởi điểm của một hành trình bền vững. Nhiều địa phương đã bắt đầu xây dựng 'lá chắn' cho người dân bằng đào tạo kỹ năng, hướng dẫn sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu và mở rộng tín dụng ưu đãi. Tính đến tháng 3/2026, hơn 6,7 triệu lượt hộ đã tiếp cận vốn vay chính sách, góp phần tạo sinh kế ổn định.
Câu chuyện của bà Đinh Thị Ngâm ở Quảng Ngãi – từ hộ nghèo vay 50 triệu đồng trồng keo, sau 3 năm thu 150 triệu – cho thấy sức mạnh của investment có định hướng. Khi người dân được trang bị kiến thức và công cụ, họ không chỉ thoát nghèo mà còn tích lũy và phát triển. Đây chính là nền tảng cho giảm nghèo bền vững: không chờ cứu trợ, mà chủ động kiến tạo tương lai bằng own strength .
Cần nhiều chính sách hơn cho nhóm không có khả năng lao động. Hỗ trợ tiền mặt là cần, nhưng phải đi kèm dịch vụ y tế, chăm sóc dài hạn để giảm pressure áp lực cho gia đình.
Thiên tai xóa sổ thành quả giảm nghèo quá nhanh. Nếu không đầu tư hạ tầng chống lũ, thì mọi plan kế hoạch đều dễ sụp đổ.
Chuyển từ cứu trợ sang trao quyền là đúng, nhưng vẫn phải đảm bảo an sinh kịp thời khi rủi ro xảy ra. Cân bằng giữa support hỗ trợ và phát triển mới bền vững.
6,7 triệu lượt hộ vay vốn là con số ấn tượng. Nhưng cần minh bạch hơn về hiệu quả sử dụng vốn, tránh tình trạng vay rồi không sinh lời, lại thêm debt nợ.
Nghe thì hay, nhưng ở nhiều nơi, người dân vẫn chỉ được phát cây, phát con. Đào tạo kỹ năng, hướng dẫn thị trường tiêu thụ mới là điều họ cần.
Làm sao để những mô hình như bà Ngâm có thể nhân rộng? Cần có đội ngũ hỗ trợ địa phương để hướng dẫn, giám sát và kết nối market thị trường.