Người thứ 10 trên thế giới được điều trị khỏi HIV
Một bước tiến new trong hành trình chống lại HIV: bệnh nhân 64 tuổi tại Na Uy trở thành người thứ 10 trên thế giới được xác nhận chữa khỏi hoàn toàn sau ca transplant tế bào gốc từ anh trai. Theo report từ Đại học Oslo, người bệnh đã ngừng điều trị suốt 3 năm và không còn phát hiện vi rút trong cơ thể sau 5 năm thực hiện ca ghép – tín hiệu mạnh mẽ cho thấy bệnh không tái phát.
Bệnh nhân được chẩn đoán đồng thời nhiễm HIV và ung thư tủy xương từ năm 44 tuổi. Giải pháp decision là cấy ghép tế bào gốc từ người anh trai – người tình cờ mang đột biến gen CCR5-delta 32, vốn tạo ra protection tự nhiên trước HIV. Gen CCR5 bình thường đóng vai trò như 'cánh cửa' để vi rút xâm nhập tế bào miễn dịch, nhưng biến thể đột biến này xóa đi 32 cặp base, khiến thụ thể không hoạt động và chặn đứng khả năng lây nhiễm.
Sau ca ghép, tế bào của người cho dần thay thế toàn bộ hệ miễn dịch của bệnh nhân, bao gồm cả ở máu, tủy xương và mô ruột. Hai năm sau, các mẫu sinh thiết không tìm thấy bất kỳ đoạn DNA HIV nào tích hợp trong gen vật chủ. Điều này cho thấy vi rút đã bị loại bỏ triệt để, không chỉ ở mức triệu chứng mà cả ở cấp độ di truyền.
Để khẳng định chắc chắn, nhóm nghiên cứu đã phân tích hơn 65 triệu tế bào miễn dịch và không ghi nhận phản ứng tế bào T đặc hiệu với HIV – dấu hiệu chứng tỏ hệ miễn dịch không còn 'nhớ' vi rút. Bác sĩ Anders Eivind Myhre nhận định đây là minh chứng cho long-term , có thể xem là chữa khỏi. Tuy nhiên, cơ hội tìm được người hiến phù hợp rất thấp: anh chị em ruột chỉ có 25% khả năng tương thích, và đột biến CCR5-delta32 chỉ xuất hiện ở khoảng 1% dân số Bắc Âu.
Câu chuyện mở ra hope mới nhưng cũng làm rõ challenge lớn: phương pháp này không phải là giải pháp phổ quát do rủi ro từ ca ghép và hiếm gặp đột biến. Tuy vậy, nó củng cố niềm tin rằng HIV có thể bị loại bỏ hoàn toàn, và các nghiên cứu gene tương lai có thể tái tạo cơ chế bảo vệ này một cách an toàn hơn cho hàng triệu người trên toàn thế giới.
1% dân số Bắc Âu có đột biến này? Quả là rare hiếm quá. Không biết bao giờ mới có phương pháp nhân tạo được hiệu ứng này mà không cần ghép tủy.
Cứu được 10 người sau bao nhiêu năm nghiên cứu, thấy vừa impressive ấn tượng vừa chạnh lòng. Bao giờ mới đến lượt những nước nghèo?
Ghép tế bào gốc nguy hiểm không kém chính bản thân HIV. Rủi ro thì quá lớn, đây chưa phải là solution giải pháp đại trà.
Mất trust niềm tin vào thuốc điều trị suốt đời, giờ lại thấy ánh sáng. Nhưng giá mà ai cũng tiếp cận được nghiên cứu kiểu này.
Câu cuối mới đắt: cấy ghép chỉ là chìa khóa tạm. Tương lai phải là liệu pháp gene an toàn và rẻ hơn.
Tại sao không thử ứng dụng đột biến này vào gene editing sửa gene cho phôi? Dù còn nhiều tranh cãi, nhưng có thể là lối thoát.