Nói nhiều ngôn ngữ có thể làm chậm quá trình lão hóa não bộ
Tuổi thọ con người đang increase hơn bao giờ hết trên toàn thế giới. Điều này mở ra nhiều opportunity mới, nhưng cũng kéo theo những challenge , đặc biệt là risk suy giảm sức khỏe theo age . Ngoài các thay đổi về thể chất như giảm sức mạnh hay vận động chậm hơn, nhiều người lớn tuổi còn gặp khó khăn với trí nhớ, sự tập trung và các công việc hàng ngày.
Các nhà nghiên cứu đã dành nhiều năm tìm hiểu vì sao một số người vẫn minh mẫn trong khi người khác lại decline trí tuệ nhanh hơn. Một yếu tố ngày càng được quan tâm là khả năng nói nhiều hơn một language . Khi biết đa ngôn ngữ, tất cả các ngôn ngữ đều hoạt động đồng thời trong não, buộc bộ não phải liên tục lựa chọn và control — một dạng mental exercise tự nhiên mỗi ngày.
Một new phân tích dữ liệu từ hơn 86.000 người trưởng thành tại 27 quốc gia châu Âu đã phát hiện: người nói hai ngôn ngữ đã có lợi thế, nhưng người nói ba hay nhiều hơn lại có protection rõ rệt hơn chống lại lão hóa brain . Nhóm nghiên cứu dùng học máy để tính 'tuổi sinh học' dựa trên trí nhớ, vận động và sức khỏe tổng thể, rồi so sánh với tuổi thật — gọi là gap tuổi tác.
Người sống ở các quốc gia có tỷ lệ đa ngôn ngữ cao — như Luxembourg, Hà Lan, Phần Lan — có lower về dấu hiệu lão hóa sớm. Ngược lại, người chỉ nói một ngôn ngữ thường có tuổi sinh học cao hơn tuổi thật. Hiệu ứng này vẫn tồn tại dù đã điều chỉnh các yếu tố như môi trường, giáo dục hay inequality , cho thấy trải nghiệm ngôn ngữ có unique .
Mặc dù không chứng minh trực tiếp cơ chế, các chuyên gia cho rằng việc chuyển đổi ngôn ngữ liên tục kích hoạt hệ điều hành nhận thức — vùng não kiểm soát sự attention , ức chế và thay đổi nhiệm vụ. Nghiên cứu trước cũng ghi nhận người song ngữ có hồi hải mã lớn hơn — vùng não quan trọng cho trí nhớ, giúp chống lại teo não và disease như Alzheimer. Khả năng phục hồi tự nhiên này có thể là một lợi ích dài hạn của việc sống với nhiều ngôn ngữ.
Mình thấy việc học thêm tiếng Anh đã giúp đầu óc minh mẫn hơn, nhưng không ngờ effect tác động lại rõ đến thế này!
Ở Việt Nam, nhiều người lớn tuổi chỉ nói tiếng Việt, trong khi giới trẻ học tới hai, ba thứ tiếng. Liệu điều này có tạo gap khoảng cách về sức khỏe nhận thức theo thời gian?
Bài viết hay nhưng đừng ai nghĩ học một khóa tiếng là trẻ ra 10 tuổi. Đây là long-term hiệu ứng dài hạn, không phải thuốc thần.
Nghe thì tích cực, nhưng nhiều nước đa ngôn ngữ như Luxembourg cũng có cost giá sinh hoạt cao, giáo dục tốt. Liệu có phải do đặc quyền hơn là do ngôn ngữ?
Mẹ mình nói tiếng Việt, tiếng Hoa và tiếng Pháp, năm nay 78 mà vẫn đọc báo, chơi cờ vua. Có lẽ mental training rèn luyện trí óc thật sự tạo nên sự khác biệt.
Chuyện não bộ change thay đổi theo hành vi là có thật. Nhưng cần thêm nghiên cứu ở các khu vực ngoài châu Âu để xem hiệu ứng có global toàn cầu không.