Toàn bộ Hội đồng Khoa học Quốc gia Mỹ bị sa thải: Khoa học hay chính trị lên tiếng?

Vào ngày 24/4, một động thái bất ngờ đã làm rúng động cộng đồng science khoa học tại Mỹ: toàn bộ 22 thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc gia đã bị chấm dứt hợp đồng ngay lập tức, không một lời giải thích. Thông báo đến qua thư, không nêu lý do, khiến nhiều học giả cảm thấy bàng hoàng. Tiến sĩ Yolanda Gil từ Đại học Nam California khẳng định: "contract Hợp đồng của chúng tôi đã bị hủy bỏ mà không có bất kỳ cảnh báo nào." Với nhiệm kỳ 6 năm và vai trò tư vấn cho cả tổng thống lẫn Quốc hội, việc giải tán toàn bộ hội đồng được xem là một bước đi đầy tranh cãi.

Hội đồng Khoa học Quốc gia, được thành lập từ năm 1950, vốn là một tổ chức independent độc lập có nhiệm vụ định hướng cho Quỹ Khoa học Quốc gia và đưa ra các khuyến nghị về policy chính sách khoa học – kỹ thuật. Các thành viên chủ yếu là các học giả, đại diện từ phòng thí nghiệm quốc gia, tổ chức phi lợi nhuận và cả industry ngành công nghiệp. Việc loại bỏ toàn bộ nhóm này giữa nhiệm kỳ khiến nhiều người đặt câu hỏi về tính minh bạch và sự can thiệp chính trị. Giáo sư Keivan Stassun tại Đại học Vanderbilt nói rằng ông đã disappointed thất vọng trước quyết định này, và rằng nó chỉ là hệ quả tất yếu sau hàng loạt động thái tương tự với các cơ quan liên bang khác.

Từ đầu năm 2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã tăng cường áp lực lên các institution thể chế độc lập. Các chuyên gia phân tích cho rằng đây là một phần trong nỗ lực cải tổ các cơ quan chính phủ bằng cách đưa người trung thành vào vị trí lãnh đạo và loại bỏ những critical tiếng nói phản biện. Việc sa thải toàn bộ hội đồng không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, mà còn làm dấy lên lo ngại về tương lai của nghiên cứu khoa học được funded tài trợ công. Một quan chức Nhà Trắng cho biết các quyền hạn của hội đồng có thể cần được update cập nhật, nhưng khẳng định hoạt động của Quỹ Khoa học Quốc gia vẫn tiếp tục.

Dù Nhà Trắng khẳng định công việc của quỹ không bị gián đoạn, nhiều nhà khoa học lo lắng về hệ quả lâu dài. Việc loại bỏ các chuyên gia không theo lý do rõ ràng có thể làm suy yếu niềm tin vào các advice khuyến nghị khoa học trong chính sách công. Tiến sĩ Gil cho biết hội đồng đã chuyển các thắc mắc đến Nhà Trắng, nhưng chưa nhận được phản hồi cụ thể. Trong bối cảnh evidence bằng chứng và dữ liệu ngày càng trở nên thiết yếu, việc làm mờ ranh giới giữa khoa học và chính trị đang đặt ra một câu hỏi lớn: ai sẽ là người định hình tương lai của nghiên cứu tại Mỹ? decision Quyết định này có thể là bước ngoặt – hoặc là hồi chuông cảnh báo.