Eo biển nhỏ, khủng hoảng lớn: Kinh tế toàn cầu chao đảo vì Trung Đông

Giữa bối cảnh recovery đà hồi phục kinh tế toàn cầu còn mong manh, xung đột tại Trung Đông đang trở thành risk rủi ro lớn nhất đe dọa sự ổn định tài chính thế giới. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), kịch bản tồi tệ nhất có thể khiến growth tăng trưởng toàn cầu giảm tới 1,3 điểm phần trăm – mức close tiệm cận với suy thoái. Những gián đoạn trong supply nguồn cung năng lượng và hàng hóa chủ chốt không chỉ làm chậm lại quá trình phục hồi, mà còn đẩy nhiều nền kinh tế vào thế dễ bị tổn thương trong bối cảnh lạm phát dai dẳng và nợ công cao ngất ngưởng.

Các chuyên gia từ Goldman Sachs cho biết sản lượng oil dầu thô từ khu vực Vịnh Ba Tư đã sụt giảm 57% so với trước xung đột. Dù conflict xung đột có chấm dứt, cơ sở hạ tầng bị tàn phá sẽ khiến supply nguồn cung mất nhiều tháng để phục hồi. Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz – strait eo biển vận chuyển gần một phần năm lượng dầu toàn cầu – gần như bằng 0, so với mức trung bình 135 chuyến mỗi ngày trước đây. Điều này làm dấy lên lo ngại về một crisis khủng hoảng năng lượng kéo dài.

Áp lực lạm phát cũng đang quay trở lại: IMF nâng dự báo từ 4,1% lên 4,4%, thay vì giảm như kỳ vọng. Giá fuel nhiên liệu, khí đốt và phân bón leo thang do gián đoạn nguồn cung, ảnh hưởng nặng nề đến các nền kinh tế đang phát triển. Tăng trưởng ở châu Á dự kiến giảm từ 5,5% xuống 4,9%. Như Ngân hàng Thế giới cảnh báo, chi phí năng lượng năm 2026 có thể là cao nhất kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra – một shock cú sốc kép đối với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu.

Nợ công toàn cầu đã chạm mốc 100.000 tỷ USD – tương đương 93% GDP thế giới – trong khi dự trữ ngoại hối của nhiều nước đang cạn kiệt. IMF ước tính nhu cầu funding tài trợ khẩn cấp có thể lên tới 50 tỷ USD; WB cần 20–25 tỷ USD để hỗ trợ nhanh. Như leader Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva nhấn mạnh, đây là situation tình trạng chưa từng có, đòi hỏi các định chế tài chính toàn cầu phải adjust điều chỉnh khung an toàn vốn để hỗ trợ các nền kinh tế bên bờ vực.