Khối tài sản 100 tỷ USD của Iran bị đóng băng

Khoảng 100 tỷ USD tài sản của Iran hiện đang bị frozen đóng băng ở nước ngoài, và việc release giải phóng chúng đã trở thành một key điều kiện then chốt của Tehran trong các cuộc đàm phán với Mỹ. Khi các bên trung gian đang nỗ lực thúc đẩy vòng đàm phán mới nhằm chấm dứt xung đột, frozen assets khối tài sản bị phong tỏa nổi lên như một điểm nghẽn chính, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đạt được agreement thỏa thuận.

Ngay trước vòng đàm phán tại Islamabad hôm 10/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố trên mạng xã hội rằng frozen assets tài sản bị đóng băng phải được dỡ bỏ trước bất kỳ negotiation thương lượng nào. Dù có tin đồn Mỹ đã đồng ý unfreeze giải tỏa một phần, chính phủ Mỹ nhanh chóng deny bác bỏ, khẳng định các lệnh trừng phạt vẫn có hiệu lực. Đây là một stalemate bế tắc mang tính biểu tượng trong quan hệ song phương vốn đã căng thẳng suốt nhiều thập kỷ.

Các lệnh trừng phạt bắt đầu từ năm 1979, sau vụ bắt con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran, và được gia tăng vì nuclear program chương trình hạt nhân của Iran. Những sanctions lệnh trừng phạt này khiến Iran không thể tiếp cận doanh thu dầu mỏ và các khoản foreign reserves dự trữ nước ngoài. Theo chuyên gia Frederic Schneider, khối tài sản này tương đương four times gấp bốn lần doanh thu dầu khí hàng năm của Iran — một khoản huge rất lớn đối với một nền kinh tế đã suy yếu lâu dài.

Hiện tại, Iran yêu cầu Mỹ release giải phóng ít nhất 6 tỷ USD như một confidence-building biện pháp xây dựng lòng tin. Tuy nhiên, cựu Bộ trưởng Tài chính Jacob Lew từng cảnh báo rằng ngay cả khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, Iran cũng chỉ có thể tiếp cận khoảng một nửa số tài sản do các legal claims khiếu nại pháp lý và cam kết đầu tư trước đó. Mỹ và các đồng minh như EU cũng đang giữ phần lớn số tiền này, trong khi Qatar hiện đang nắm giữ 6 tỷ USD nhưng không thể chuyển cho Iran do lệnh trừng phạt mới từ Washington.

Việc unfrozen giải băng tài sản có thể tạo immediate impact tác động tức thì đến nền kinh tế Iran, nơi đang đối mặt với inflation lạm phát cao và currency devaluation mất giá đồng nội tệ. Giáo sư Roxane Farmanfarmaian cho rằng số tiền này có thể giúp Iran stabilize ổn định tỷ giá, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và rebuild tái thiết sau xung đột. Quyết định của Mỹ không chỉ là kinh tế mà còn là một diplomatic signal tín hiệu ngoại giao mạnh mẽ về hướng đi trong quan hệ toàn cầu.