Giải tán hội đồng khoa học bằng một email: Khi khoa học thành con cờ chính trị?
members của Hội đồng Khoa học Quốc gia bỗng dưng nhận được email từ Văn phòng Nhân sự Tổng thống vào ngày 24.4, thông báo rằng vị trí của họ đã bị terminated ngay lập tức. Không một lời giải thích dài dòng, không thời gian chuyển tiếp — chỉ một thông báo ngắn gọn effective immediately , như một đòn bất ngờ vào nền tảng tư vấn khoa học lâu đời của nước Mỹ.
Hội đồng này, được thành lập từ năm 1950, có vai trò then chốt trong việc định hướng chính sách khoa học liên bang, phê duyệt các khoản funding lớn và tư vấn cho cả president lẫn Quốc hội. Với 22 thành viên vừa bị sa thải — đến từ các trường đại học danh tiếng và ngành technology cao — đây là một cú sốc không nhỏ đối với cộng đồng hàn lâm và research khoa học.
Keivan Stassun, một trong những người bị ảnh hưởng, chia sẻ qua message rằng ông 'không hoàn toàn ngạc nhiên' nhưng cảm thấy 'vô cùng thất vọng'. Yolanda Gil, làm việc tại research institute thuộc Đại học Nam California, nhận định động thái này là sign cho thấy những thay đổi sâu rộng hơn đang đến với cơ quan khoa học liên bang. Hội đồng thậm chí đang soạn báo cáo về tình hình khoa học quốc gia và lên kế hoạch họp trực tiếp — thì bị giải tán bất ngờ.
Trước đó, chính quyền Trump từng đề xuất budget cut ngân sách 9 tỉ USD của NSF — hơn một nửa tổng ngân sách — khiến nhiều người lo ngại về tương lai của tính minh bạch khoa học. Dù Quốc hội gạt bỏ đề xuất năm ngoái, một similar proposal đang được cân nhắc cho năm tới. Liệu đây có phải là bước đi trong một chiến dịch hệ thống nhằm reshape vai trò của khoa học trong chính sách công?
Việc sa thải hàng loạt các chuyên gia đầu ngành không chỉ đặt ra câu hỏi về quản trị mà còn làm dấy lên lo ngại về sự can thiệp chính trị vào các cơ quan độc lập. Trong một nền dân chủ, advice dựa trên evidence nên được lắng nghe — chứ không bị dẹp bỏ qua một email. Và khi khoa học bị xem như một chức vụ chính trị, thì tương lai của đổi mới và phát hiện mới cũng bị đặt lên bàn cân.
Một hội đồng tư vấn bị giải tán chỉ bằng email? Thật thiếu tôn trọng.
Cắt ngân sách rồi sa thải chuyên gia — rõ ràng là đang muốn dismantle tháo dỡ vai trò khoa học trong chính phủ.
Có khi nào họ đang định thay bằng những người 'biết nghe lời' hơn không?
Chuyện này ảnh hưởng đến cả hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, không chỉ là vấn đề nội bộ.
Tôi làm trong ngành vật lý, và cảm thấy rất lo. Nếu không có tài trợ liên bang, nhiều dự án sẽ chết từ trong trứng nước.
Thật tệ khi thấy khoa học bị đối xử như một trò chơi chính trị.
Một cộng đồng khoa học mạnh cần độc lập, không phải sự ân huệ từ chính quyền.
Chính trị thì thay đổi theo mùa, nhưng khoa học cần sự ổn định dài hạn.