Thói quen biến “thuốc bổ” thành “chất độc” với lá gan của nhiều người Việt: Bác sĩ cảnh báo khẩn

Gan – central trung tâm xử lý chất độc của cơ thể – đang phải gánh pressure áp lực lớn từ thói quen dùng quá nhiều vitamins vitamin và supplements thực phẩm chức năng mà nhiều người Việt tin là an toàn. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, cảnh báo rằng những sản phẩm được quảng cáo là “giải độc gan” hay “tăng đề kháng” thực chất có thể chính là nguyên nhân gây liver damage tổn thương gan, thậm chí dẫn đến suy gan phải ghép gan. Niềm tin rằng viên bổ là vô hại, dùng dài ngày không cần theo dõi, đang khiến nhiều người vô tình đầu độc chính lá gan của mình.

Tình trạng này được gọi là liver injury tổn thương gan do thuốc và thực phẩm bổ sung (DILI/HILI), với hai cơ chế chính: direct toxicity độc tính trực tiếp (phụ thuộc liều lượng) và độc tính đặc ứng (khó dự đoán, liên quan gen và miễn dịch). Gan phải xử lý mọi chất lạ đưa vào, từ rượu, thuốc cho đến thảo dược và viên uống bổ sung. Khi cùng lúc dùng nhiều loại, hệ enzyme Cytochrome P450 – chịu trách nhiệm chuyển hóa – rơi vào tình trạng quá tải, gây ức chế hoặc cảm ứng enzyme, làm tích tụ chất độc hại trong cơ thể.

Đáng lo là nhiều sản phẩm quảng cáo “công thức độc quyền” nhưng không công bố rõ thành phần, khiến người dùng như đang đưa vào cơ thể một chemical mixture hỗn hợp hóa học không rõ nồng độ. Các vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K) đặc biệt nguy hiểm vì tích lũy trong gan và mô mỡ. Dùng liều cao kéo dài có thể gây xơ gan, tăng canxi máu hay tăng bleeding risk nguy cơ chảy máu. Tổn thương thường diễn tiến âm thầm – người dùng vẫn thấy khỏe, chỉ phát hiện khi men gan tăng qua xét nghiệm.

Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm digestive issues rối loạn tiêu hóa, đau vùng hạ sườn phải, vàng da – vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu, persistent itching ngứa da dai dẳng và sốt nhẹ. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh, phần lớn nhu cầu dinh dưỡng có thể đáp ứng qua chế độ ăn cân đối. Dùng vitamin liều cao kéo dài ở người khỏe mạnh là không cần thiết và có thể gây “silent poisoning nhiễm độc thầm lặng” cho gan và thận.

Lời khuyên từ chuyên gia: chỉ dùng supplements thực phẩm chức năng khi có medical advice chỉ định rõ ràng, đúng liều, đúng thời gian và được theo dõi bởi bác sĩ. Nếu phát hiện men gan tăng, cần stop immediately ngừng ngay mọi loại viên uống đang dùng. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ, không có thuốc đặc hiệu. Ưu tiên dinh dưỡng tự nhiên, tránh tin vào quảng cáo “detox gan” hay “giảm cân cấp tốc”. Cân bằng và tiết chế mới là lựa chọn an toàn cho lá gan.