Khi khoa học bị sa thải: Cú sốc tại hội đồng nghiên cứu hàng đầu Mỹ
scientist Mỹ vẫn chưa hết sốc khi hàng loạt email từ Nhà Trắng ập đến giữa tuần, thông báo họ đã bị sa thải khỏi Hội đồng Khoa học quốc gia (NSB) — cơ quan oversee Quỹ Khoa học quốc gia (NSF), tổ chức tài trợ nghiên cứu lớn nhất nước Mỹ. Việc loại bỏ toàn bộ 22 thành viên cùng lúc, không warning , không debate , được mô tả là một ti tiền lệ trong lịch sử khoa học liên bang. Với nhiều người, đây không chỉ là thay đổi nhân sự — mà là một hệ thống đang bị gỡ từng mảnh.
Độc lập là nền tảng của NSB: các thành viên được bổ nhiệm nhiệm kỳ 6 năm, chồng lấn giữa các đời tổng thống để tránh politics ngắn hạn chi phối long-term . Nhưng nay, cơ chế này bị xóa sổ trong một động thái mà giới phân tích cho là nhằm reshape vai trò của science trong chính quyền. Nỗi lo lớn nhất là NSF — nơi từng tài trợ cho internet, GPS, và vô số đột phá — sẽ chỉ còn tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên chính trị như AI, máy lượng tử hay năng lượng hạt nhân, thay vì cơ bản.
reaction từ các thành viên bị sa thải không chỉ là thất vọng — mà là nhận thức rõ về một xu hướng. Ông Willie May, cựu phó chủ tịch phụ trách economic tại Đại học Morgan, nói ông đã thấy trước sự phá bỏ có hệ thống các cơ quan tư vấn khoa học. Ông Keivan Stassun tại Đại học Vanderbilt cảnh báo đây không phải lần đầu — các hội đồng tại EPA, CDC đã bị giải tán, và Ủy ban cố vấn tiêm chủng cũng bị thay máu. trend này khiến nhiều người worry rằng khoa học đang trở thành công cụ phục vụ ý thức hệ.
administration biện minh rằng quyết định phù hợp với phán quyết Tòa án Tối cao năm 2021 về tính hiến pháp của các thành viên không qua phê chuẩn Thượng viện. Nhưng chuyên gia Roger Beachy cho rằng đây là cơ hội để bổ nhiệm người thân tín — như giám đốc mới Jim O’Neill, một nhà investor công nghệ sinh học, không có chuyên môn khoa học. Lo ngại là NSB sẽ thành cơ quan đảng phái, nhận order từ Nhà Trắng hơn là đưa advice độc lập. Như nghị sĩ Zoe Lofgren nói: "Đây là cuộc tấn công vào khoa học."
global , Mỹ đang đối mặt với cạnh tranh khốc liệt trong đổi mới công nghệ. Giữa lúc các quốc gia khác tăng ngân sách cho STEM, việc làm suy yếu các thể chế khoa học hàng đầu có thể khiến vị thế dẫn đầu của Mỹ lung lay. Các nhà nghiên cứu lo rằng thay vì đầu tư cho nhân tài và khám phá, NSF sẽ bị thu hẹp thành công cụ chính sách tức thời. Như ông May đặt câu hỏi: Liệu chúng ta có đang tự làm suy yếu chính mình — ngay khi cần phải mạnh nhất?
Một động thái political chính trị rõ ràng. Khoa học không nên bị dùng để phục vụ nhiệm kỳ.
NSF từng giúp tạo ra internet, giờ lại bị cắt giảm ngân sách và thay máu hội đồng. Đang đánh mất lợi thế.
Nếu giám đốc mới không có chuyên môn technical kỹ thuật, ai sẽ đảm bảo các quyết định dựa trên bằng chứng?
Tôi sợ nhất là các chương trình nghiên cứu cơ bản sẽ bị bỏ rơi chỉ vì không 'nóng' về mặt chính trị.
Tòa án Tối cao đưa ra phán quyết, nhưng tận dụng nó để loại toàn bộ hội đồng? Quá xa vời với tinh thần pháp lý.
Có lẽ họ nghĩ khoa học là thứ có thể restart khởi động lại như máy tính. Nhưng thực ra nó cần thời gian và niềm tin.
Willie May nói đúng: đây không phải sự cố, mà là một chiến lược dài hạn để kiểm soát thông tin.
Chúng ta đang chứng kiến thời kỳ suy thoái của khoa học công trong chính phủ Mỹ.